Sağlık

Obsesif Kompulsif Bozukluk

Yaşantımızda kimi vakit kaygı yaşayabilir, takıntılara sahip olabiliriz. Hatta kimilerimiz kendini ‘evhamlı’ olarak tanımlar. Çoğunlukla bu hislerle baş etme düzeneği geliştirir ve ömür kalitemizi etkilemesine müsaade etmeyiz. Ancak bu durum herkes için birebir olmaz.

Amerikan Psikiyatri Birliğine nazaran obsesif kompulsif bozukluk (OKB), daima tekrarlayan dürtü, niyet ya da imajların zorlayıcı ve rahatsız edici bir formda deneyimlenmesi (obsesyon) ve sıklıkla bu tecrübeye reaksiyon olarak verilen tekrarlayıcı davranışsal ya da zihinsel hareketlerle (kompülsiyon) betimlenir. Teşhis için obsesyon yahut kompulsiyonlardan birinin varlığı ve belirtilerin fonksiyonelliği bozacak kadar ağır olması gereklidir.

OKB, sıklıkla başka psikiyatrik bozukluklarla birlikte görülmektedir. Hastaların değerlendirildiği sırada %30’una, hayat uzunluğu ise %70’ine majör depresyonun eşlik ettiği bilinmektedir.

Obsesif kompulsif bozukluk (OKB) bireyin aile, akademik, meslek ve toplumsal işlevselliğinde olumsuz tesirler oluşturur. Bilişsel, duygusal, davranışsal bileşenleri ile süreğen bir bozukluktur ve birden fazla sefer kronik gidişlidir. Yetişkin bireylerde ömür uzunluğu yaygınlığı %1.9-3.3, çocuk ve ergen yaş kümesindeki hayat uzunluğu yaygınlığı %0.5-1 ortasındadır.

OKB’ nin ortalama başlangıç yaşı erken erişkinlik periyodudur lakin erkek hastalarda daha erken yaşlarda ortaya çıkmaktadır. OKB tanısı konulan erişkin hastaların neredeyse yarısının belirtilerinin başlangıcının çocukluk yılları olduğunu belirtmesine karşın teşhis çok daha geç periyotta konmaktadır. Çocuk ve ergenlerin belirtilerini saklama eğilimlerinin ya da anne babaların çocukların yakınmalarını fark edememeleri ya da bunlara mana verememelerinin bu gecikmeden sorumlu olabileceği düşünülmektedir.

Çoğunlukla OKB’li bireyler cinsel yaşantıda zorluklar, evlilikte ahenk sıkıntıları ve duygusal olarak doyumsuzluk, çocuk bakımı, konut işleri, mesleksel uygulamalar üzere günlük işlerde aksamalar yaşadıklarını tabir etmektedirler.

Obsesyon, kişinin zihninde uzaklaştıramadığı fikir, fikir ve dürtüler, kişinin isteği dışında gelişir. Kişi bunları mantık dışı olarak değerlendirse de düşünmekten kendini alamadığı için ağır zahmet yaşayarak huzursuzluğa ve hasebiyle anksiyeteye sahip olur. Obsesyonların yarattığı huzursuzluğu ve düşünceyi ortadan kaldırmak maksadıyla da yineleyici davranış ve zihinsel aksiyonlar geliştirir bunlara da kompülsiyon ismini veririz.

En yaygın obsesyon belirtileri:

  1. Simetri, tertip ve kusursuzluk takıntısı

  2. Günahkâr düşünmekten korkma

  3. Toplumsal açıdan kabul edilmez bir davranışta bulunmaktan korkma

  4. Rezil olmaktan korkma

  5. Kusur yapmaktan korkma

  6. Diğerine ziyan vermekten korkma

  7. Pislik ya da mikrop bulaşmasından korkma

  8. Çok kuşku ve daima itimat gereksinimi

En yaygın kompülsiyon belirtileri:

  1. Diğerleriyle el sıkışmamak, kapı tokmağını tutmamak

  2. Kıymeti olmayan objeleri toplama ve biriktirme

  3. Yapılacak işleri belli bir sayıda ve belli sıraya sokarak yapma

  4. Makul cümleleri, sözleri ya da duaları tekrarlama

  5. Rahatsız edici derecede sözlere ya da niyetlere takılma

  6. Yemeklerini makul bir sıraya nazaran sıralayarak tüketme

  7. Sahip olduğu eşyaları belli bir biçimde düzenleme

  8. Rastgele bir iş esnasında daima sayı sayma isteği

  9. Kilit, ocak, ütü, elektrik üzere kapanması gerekli olan eşyaları daima denetim etme

  10. Daima ellerini yıkama, duş alma

Teşhis ve Tedavi

Obsesif kompülsif bozukluğun teşhisi için konusunda uzman bir psikiyatrist tarafından hastanın davranışları izlemeye alınır ve belirtiler kıymetlendirilerek hastalık teşhis edilir. Erken teşhis son derece değerlidir. İlaç tedavisi ve bilişsel davranış terapinin birlikte uygulanması tedavi muvaffakiyetini arttırır. Yaşanan durum karşısında kişiyi ve aileyi bilgilendirmek (psikoeğitim) hayli değerlidir.

Son olarak; her takıntı hastalık değildir. OKB teşhisini lakin bir psikiyatri tabibi koyabilir. Bir bireyin etrafındaki öteki insanlara nazaran daha titiz ve tertipli olması hayat kalitesini yükselten bir şeyse bu bir obsesyon değildir. Ancak günlük hayatın işleyişini etkileyen, hayat kalitesini düşüren, toplumsal ilgilerinde sorunlara yol açan bir durum var ise bir uzmandan takviye alınması gerekmektedir. 

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Göz Atın
Kapalı
Başa dön tuşu