Sağlık

Çocuklar ve Ceza

Ceza: İstenmeyen davranışın tekrar etmesini önlemek için çocuğa uygulanan hüzün ve acı verici bir usuldür. Örneğin; şiddet, azarlama, odaya kapatma üzere. Ya da çocuktan alınan bir haktır (sinemaya gitmesine müsaade vermemek, harçlığını kesme, oyuncaklarını kaldırmak üzere.

Ceza da tıpkı ödül üzere bir mühlet sonrasında tesirini kaybeder. Çocuk cezaya alışır. Örneğin; bir müddet sonra çocuk için sinemaya gitmemek ehemmiyetini kaybeder ve istenmeyen davranışı yapmaya devam eder.

Ceza çocukta endişe, telaş ve tedirginlik yaratır. Davranışı yapmaması gerektiğini öğrendiğinden değil, yalnızca cezadan korktuğu için yapmaz. Çocuk cezadan kaçabilmek için farklı yollar aramaya başlar. Örneğin; Makus not alınca dışarıya çıkmasına müsaade verilmeyen çocuk, notlarını ailesinden saklar yüksek notlar aldığını söyler. Ceza çocuk için daha makûs davranışlara taban hazırlar.

Ceza uygulanan çocukta; kızgınlık, öfke, nefret, karşı gelme, intikam, suçluluk, güvensizlik, kendine acıma, kendine makûs olanı layık görme üzere olumsuz hisler görülür. 

Kendi çocukluğunuzu aklınıza getirin, engellendiğinizde, ceza aldığınızda hangi hisleri hissediyordunuz? 

Ceza yerine ne yapabilirsiniz? 

-Sorun olan davranıştan evvel çocuğa beklentilerinizi anlatabilirsiniz. Örneğin; dışarda daima bir şeyler isteyerek ağlayan çocuk için, anne konuttan çıkmadan evvel: Dışarıda bir şeyler istediğinde ağlaman beni üzüyor ve sinirlendiriyor ve seninle dışarı çıkmak keyifli olmuyor, bir şey istediğinde farklı formda söz edebilir misin? 

Burada kıymetli ve dikkat edilmesi gereken şey; İstenmeyen davranıştan evvel çocuğa beklentinizi anlatmak, sorun anında sorunu çözmeye çalışmamak. Çocuk ağlamaya başladıktan sonra çocuğa bağırdığınızda ve uyardığınızda bu çocuk için anlaşılmayacaktır. O anda size karşı algıları kapalıdır. 

-Çocuktan beklediğiniz davranışa örnek oluşturun. Örneğin; çocuğun sonlandığında bağırmasını istemiyorsanız, sizde sinirlendiğinizde çocuğa bağırmayın. Unutmayın ki; çocuklar gördüklerinin birebirini uygularlar. 

-Çocuğu sık sık takdir edin. En kıymetli şeylerden biri takdir. Beğendiğiniz her hoş, kabul edilir her davranışı takdir etmek, onun tekrar edilmesi için çok değerli bir etkendir.

-Kabul edilmeyen davranışın nedenini sorgulayın. Çocuk istenmeyen bir davranışta bulunduğunda bunun yaramazlık dışında altında yatan öbür bir neden olabilir. Örneğin; Okula gitmek istemiyorsa, nedenini düşünmek gerekir. Tahminen uykusuzdur, hastalık başlangıcı olabilir yahut da duygusal diğer bir sıkıntısı vardır. Size kızmış olabilir, sizden ilgi bekliyor olabilir, okulda bir arkadaşıyla arbede etmiştir, öğretmenine kızmıştır üzere. O anda davranışı zorla yaptıracağınıza(hadi bakalım okula hadi!) nedenlerini düşünüp çocukla konuşabilirsiniz: Bugün uygun görünmüyorsun, bir sorun mu var? Benimle paylaşabilirsin. 

-Çocuğa alternatifler sunabilirsiniz. İstenmeyen davranışın yerine, kabul edilir bir davranışı gösterebilirsiniz. Çocuğa yalnızca yapma! Demek inat davranışını başlatır onun yerine neyi yapmasını beklediğinizi açıklayarak seçim yapmasına yol gösterebilirsiniz. Örneğin; Markette her şeyi elliyorsa, satın aldığınız materyalleri yiyeceklerini ona gösterip, onun sepete koymasına müsaade edebilirsiniz. 

-Çocuk istenmeyen davranışı gerçekleştirdikten sonra, davranışın tesirlerini çocuğa gösterebilirsiniz. Böylece pişmanlık yaşayabilir. Çocuk kabul edilmez davranışının soncunda ortaya çıkan zararın ne olduğunu görmelidir. Böylece çocuk, etrafı ve öteki bireyler hakkında bilinçlenmeye başlar, sebep-sonuç münasebetini kurar ve davranışının diğerlerinde yaratabileceği tesirleri ve yansıları öğrenir.  Diğerinin ıstırabına, rahatsızlığına ve acısına sebep olduğu fikri, çocuğu yaptığı davranıştan dolayı kendini hatalı hissetmeye ve pişmanlık duymaya yöneltir. Böylece çocuk iç-denetim geliştirmeye başlar. Örneğin; Mutabakatımıza karşın oyuncaklarını tekrar salonun ortasına getirmişsin. Bunları bu saatte toplamak beni yoruyor ve belim ağrıyor. Ayrıyeten da konuk neredeyse gelecek diye telaşlanıyorum ve kızıyorum. Mutabakatımızı bozduğun için sana inancım sarsılıyor.

 

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Göz Atın
Kapalı
Başa dön tuşu